Boşanma süreci nasıl başlar?
Süreç, önce eşlerin anlaşmalı mı yoksa çekişmeli mi ilerleyebileceğinin belirlenmesiyle başlar. Ardından boşanma sebebi, olayların tarih sırası, çocuklara ilişkin geçici düzen, nafaka ve tazminat talepleri, malvarlığı riski ve kullanılabilecek hukuka uygun deliller değerlendirilir. Dava; görevli ve yetkili aile mahkemesine sunulan dava dilekçesinin kayda alınması, gerekli harç ve gider avansının yatırılmasıyla açılır. Aile mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Dilekçenin verilmesi eşleri kendiliğinden boşamaz; mahkeme yargılaması ve kararın kesinleşmesi gerekir.
Dava açmadan önce hangi konular hazırlanmalıdır?
Öncelikle güvenlik veya şiddet riski varsa boşanma dilekçesi beklenmeden koruyucu tedbirler değerlendirilmelidir. Sonrasında evlilik ve ayrılık kronolojisi, çocukların nerede yaşayacağı, geçici velayet ve kişisel ilişki, eş ve çocuk için tedbir nafakası, konut ihtiyacı, düzenli gelir ve giderler, taşınmaz–araç–banka–şirket varlıkları, kredi ve diğer borçlar ile mevcut deliller ayrı listeler hâlinde hazırlanmalıdır. Tebligat adresi ve yetkili mahkeme kontrol edilmeli; mesaj, fotoğraf ve belgelerin asılları korunmalı, hukuka aykırı yöntemlerle yeni delil elde edilmeye çalışılmamalıdır.
Anlaşmalı boşanma mı, çekişmeli boşanma mı seçilmelidir?
Eşler yalnızca boşanma konusunda değil; çocukların velayeti ve kişisel ilişkisi, çocuk ve eş nafakası, tazminat, yargılama giderleri ve protokole dâhil edilen diğer sonuçlar üzerinde anlaşabiliyorsa ve evlilik en az bir yıl sürmüşse anlaşmalı boşanma mümkün olabilir. Bu konulardan biri çözülemiyorsa, bir eş boşanmak istemiyorsa veya kusur ve mali talepler konusunda uyuşmazlık varsa süreç çekişmeli yürür. Hızlı sonuç alma amacıyla anlaşılmayan bir protokolün imzalanması; mal rejimi, ziynet, nafaka veya tazminat bakımından sonradan telafisi güç hak kayıpları doğurabilir.
Eşim boşanmak istemezse boşanamaz mıyım?
Hayır. Anlaşmalı boşanma için ortak irade gerekir; fakat çekişmeli davada diğer eşin onayı aranmaz. Davacı, kanuni boşanma sebebini ve dayandığı olayları usulüne uygun delillerle ortaya koyar; kararı mahkeme verir.
Boşanma davası açmak için avukat zorunlu mudur?
Hayır. Taraflar boşanma davasını kendileri açabilir ve takip edebilir. Bununla birlikte mahkeme, taraf adına hukuki strateji oluşturmaz veya unutulan talebi kendiliğinden tamamlamaz. Boşanma sebebinin yanlış kurulması, cevap ya da karşı dava süresinin kaçırılması, delillerin zamanında bildirilmemesi; nafaka, tazminat veya mal rejimi taleplerinin protokolde istemeden sona erdirilmesi hak kaybı doğurabilir. Avukat tutma imkânı bulunmayan kişi, koşulları varsa baronun adli yardım bürosuna ve yargılama giderleri için mahkemeden adli yardım talebine başvurabilir.
Boşanma davası hangi şehirde açılır?
Dava, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir. Buradaki yerleşim yeri yalnızca nüfus kaydındaki adres değil, sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir. Aile mahkemesi bulunmayan yerde davaya aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi bakar. Yurt dışı yerleşim, adres değişikliği veya karşılıklı davalar varsa milletlerarası ve iç yetki ayrıca incelenmelidir.
Anlaşmalı boşanma için ne gerekir?
Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi, hâkimin eşleri bizzat dinlemesi ve mali sonuçlar ile çocuklara ilişkin düzenlemeyi uygun bulması gerekir. Protokol imzalanması tek başına boşanmayı tamamlamaz.
Çekişmeli boşanma davası sonradan anlaşmalı boşanmaya çevrilebilir mi?
Evet. Çekişmeli boşanma davası ilk derece mahkemesinde devam ederken eşler boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında anlaşırsa dava, Türk Medeni Kanunu m.166/3 koşulları sağlanarak anlaşmalı biçimde sonuçlandırılabilir. Bunun için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, tarafların boşanma ve protokol hükümlerinde ortak irade göstermesi, hâkimin her iki eşi bizzat dinleyerek iradelerinin özgürce açıklandığına kanaat getirmesi ve protokolü uygun bulması gerekir. Mevcut dosyaya imzalı protokol ve anlaşmalı boşanma yönündeki beyan sunulabilir; genellikle yeni bir dava açılması gerekmez. Hâkim çocukların veya tarafların menfaati için değişiklik önerirse anlaşmalı karar ancak iki tarafın da bu değişikliği kabul etmesiyle verilebilir. Taraflardan biri hüküm kurulmadan önce boşanma iradesinden ya da protokolün bir maddesinden vazgeçerse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez; dosya usul durumuna göre çekişmeli olarak devam eder. Hüküm verilmiş veya dosya kanun yolu aşamasına geçmişse izlenecek yol dosyanın bulunduğu aşamaya göre ayrıca belirlenmelidir.
Anlaşmalı boşanma protokolünden sonradan vazgeçilebilir mi?
Anlaşmalı boşanma, yalnızca protokolün imzalanmasıyla tamamlanmaz. Tarafların anlaşmalı boşanma iradesi duruşmada bizzat açıklanmalı, hâkim protokolü uygun bulmalı ve karar kesinleşmelidir. Taraflardan biri hüküm kurulmadan önce boşanmaktan veya protokolün bir hükmünden vazgeçerse anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Karardan sonra fakat kesinleşmeden önce irade değişikliği ve kanun yolu başvurusu da dosyanın anlaşmalı niteliğini etkileyebilir. Böyle bir durumda dosyanın doğrudan kapanacağı varsayılmamalı; çekişmeli devam, kanun yolu veya usuli işlem seçeneği dosyanın bulunduğu aşamaya göre belirlenmelidir.
Boşanma davasından vazgeçilebilir mi?
Evet; ancak davadan feragat ile davanın geri alınması aynı değildir. Feragat, davacının talep sonucundan vazgeçmesidir ve kural olarak karşı tarafın onayına bağlı olmadan kesin hüküm benzeri sonuç doğurur. Davanın geri alınması ise davalının açık rızasını gerektirir ve uyuşmazlığın daha sonra yeniden dava edilmesine imkân bırakabilir. Davalının karşı boşanma davası varsa asıl davadan vazgeçilmesi karşı davayı kendiliğinden sona erdirmez. Feragatin nafaka, tazminat, tedbir ve yargılama giderlerine etkisi dosyanın aşamasına göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Dava açıldıktan sonra ilk olarak ne olur?
Dosya mahkemeye tevzi edilip esas numarası aldıktan sonra hâkim dava şartları, görev ve yetki ile dilekçedeki temel eksiklikleri inceler. Barınma, geçim, geçici velayet, çocukla kişisel ilişki veya malvarlığının korunması konusunda acil talep varsa dosya üzerinden geçici karar verilebilir ya da gerekli bilgiler istenebilir. Dava dilekçesi ve ekleri davalı eşe tebliğ edilir; davalı kural olarak tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap verebilir ve koşulları varsa karşı dava açabilir. Dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra ön inceleme duruşması hazırlanır. Tebligatın yapılamaması veya adres sorunu süreci geciktirebileceğinden tebligat kayıtları takip edilmelidir.
Dava açılınca eşler ayrı yaşamak zorunda mıdır?
Hayır. Boşanma davasının açılması eşlere kendiliğinden ayrı konutlarda yaşama zorunluluğu getirmez. Bununla birlikte dava açıldıktan sonra ortak hayatın gerçekten ve sürekli biçimde yeniden kurulması, ileri sürülen boşanma olaylarının affedildiği veya en azından hoşgörüyle karşılandığı tartışmasına yol açabilir; kısa süreli görüşme, çocuk nedeniyle aynı ortamda bulunma veya barışma denemesi ise her zaman ortak hayatın yeniden kurulduğu anlamına gelmez. Şiddet veya güvenlik riski varsa birlikte yaşamayı sürdürmek yerine 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma seçenekleri değerlendirilmelidir.
Evden ayrılan eş kusurlu veya haksız mı sayılır?
Kendiliğinden sayılmaz. Ayrılmanın nedeni, ortak yaşamın koşulları ve olayların bütünü değerlendirilir. Güvenlik sebebiyle ayrılma ile haklı neden olmadan ortak hayatı terk etme aynı değildir. Terk sebebine dayalı dava ayrıca kanundaki ihtar ve süre şartlarına bağlıdır.
Gizli ses kaydı ve mesajlar kullanılabilir mi?
Her dijital kayıt hukuka uygun delil değildir. Özel hayatın gizliliğini ihlal eden, sistematik veya kurgulanmış kayıtlar ciddi risk taşır. Mesajın tarafı olmak, hesabın kime ait olduğu, bütünlük ve elde ediliş yöntemi önemlidir. Delil toplamadan önce somut yöntem ayrıca değerlendirilmelidir.
Boşanma davasında telefon konuşmalarının içeriği çıkarılabilir mi?
Operatörlerin tuttuğu HTS kayıtları genellikle arayan-aranan numara, tarih, saat ve süre gibi trafik bilgilerini içerir; telefon konuşmasının ses içeriğini veya mesaj metnini içermez. Mahkeme, uyuşmazlıkla bağlantılı ve ölçülü bulduğu kayıtları ilgili kurumdan isteyebilir; tarafın bütün iletişim geçmişinin sınırsız biçimde araştırılması özel hayat nedeniyle mümkün değildir. Telefonun içeriğine izinsiz girme, casus yazılım kullanma veya gizli kayıt alma ayrıca hukuka aykırı delil ve ceza sorumluluğu riski taşır.
Velayet anneye otomatik olarak mı verilir?
Hayır. Ölçüt anne veya babanın cinsiyeti değil, çocuğun üstün yararıdır. Yaş, bakım düzeni, güvenlik, eğitim ve sağlık gereksinimleri, ebeveynlik kapasitesi, kardeş ilişkileri, uzman incelemesi ve uygun yaş/olgunluktaki çocuğun görüşü birlikte değerlendirilir.
Çocuk kaç yaşında velayet konusunda kendisi karar verir?
Kanunda “çocuk şu yaşa gelince velayeti seçer” biçiminde sabit bir yaş yoktur. Çocuk, görüş oluşturabilecek yaş ve olgunluktaysa kendisini ilgilendiren velayet ve kişisel ilişki düzenlemesinde görüşü uygun, baskıdan uzak ve çocuk dostu koşullarda alınmalıdır. Ancak çocuğun beyanı tek başına hâkimi bağlayan bir seçim değildir. Görüşün oluşma biçimi, çocuğun güvenliği, bakım sürekliliği, okul ve sağlık düzeni, ebeveynlerin kapasitesi ve sosyal inceleme raporu birlikte değerlendirilerek çocuğun üstün yararına göre karar verilir.
Velayet sahibi ebeveyn çocuğu başka şehre taşıyabilir mi?
Velayet sahibi ebeveyn çocuğun günlük yaşamı ve yerleşimi hakkında karar verme yetkisine sahiptir; ancak bu yetki çocuğun üstün yararı ve diğer ebeveynle kişisel ilişki hakkı gözetilerek kullanılmalıdır. Taşınma okul, sağlık, bakım düzeni veya kişisel ilişkiyi ciddi biçimde etkiliyorsa mahkemeden kişisel ilişkinin mesafe ve ulaşım koşullarına göre yeniden düzenlenmesi istenebilir. Diğer ebeveynle ilişkiyi engelleme amacı, sürekli karar ihlali veya çocuğun zarar görmesi velayetin yeniden değerlendirilmesine kadar uzanan sonuçlar doğurabilir. Yurt dışına taşınmada uluslararası çocuk kaçırma kuralları ayrıca önem taşır.
Diğer ebeveyn çocuğu göstermiyorsa ne yapılabilir?
Mahkemenin kişisel ilişki kurulmasına dair yürürlükte bir ara kararı veya kesinleşmiş ilamı varsa başvuru artık klasik icra dairesine değil, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne; bu müdürlüğün bulunmadığı yerlerde Bakanlıkça belirlenen hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğüne yapılır. İşlemler çocuk görüşme merkezlerinde, çocuğun üstün yararı gözetilerek ve gerektiğinde uzman eşliğinde yürütülür. Kararı yerine getirmeyen yükümlüye teslim emri gönderilebilir; ısrarlı aykırılık yaptırıma ve velayet değerlendirmesine konu olabilir. Çocuğun güvenliğine ilişkin somut risk varsa karar zorla uygulanmaya çalışılmadan önce mahkemeden düzenlemenin değiştirilmesi veya tedbir istenmelidir.
Nafaka otomatik ve ömür boyu mudur?
Her nafaka türünün koşulu farklıdır. Dava sürerken tedbir nafakası; çocuk için iştirak nafakası; boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eş için yoksulluk nafakası gündeme gelebilir. Miktar ve devam koşulları değiştirilebilir; bazı hâllerde kendiliğinden, bazı hâllerde mahkeme kararıyla sona erer.
Nafaka ödenmezse ne yapılabilir?
Mahkeme kararına veya ara karara dayanan birikmiş ve işlemekte olan nafaka için ilamlı icra takibi yapılabilir; maaş, banka hesabı ve diğer malvarlığı değerleri yönünden haciz gündeme gelebilir. Nafaka kararına uymama ayrıca koşulları oluştuğunda şikâyet üzerine tazyik hapsi sonucunu doğurabilir. Bu yaptırım borcu ortadan kaldırmaz. Ödemeler açıklamalı banka transferiyle yapılmalı; elden ödeme varsa yazılı belge alınmalıdır. Ekonomik koşullar değiştiyse borçlunun kendiliğinden daha az ödeme yapması yerine nafakanın azaltılması veya kaldırılması davası açması gerekir.
Çocuk 18 yaşına gelince nafaka kendiliğinden biter mi?
Velayet kararına bağlı iştirak nafakası kural olarak çocuğun ergin olmasıyla sona erer. Fakat çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa, ana ve babanın durum ve koşullara göre eğitim sona erinceye kadar bakım yükümlülüğü sürebilir. Ergin çocuk koşulları varsa kendi adına yardım nafakası talep edebilir. Mevcut kararın kapsamı, eğitim durumu ve icra dosyasındaki işlemler incelenmeden ödemenin tek taraflı kesilmesi birikmiş borç tartışması yaratabileceğinden karar metni ayrıca kontrol edilmelidir.
Mal kimin üzerindeyse onun mu kalır?
Tapu veya hesap kaydı önemlidir fakat tek başına tasfiyenin sonucunu belirlemez. Malın edinilme tarihi, kaynağı, kişisel mal olup olmadığı, borçları ve eşlerin katkıları incelenir. Mülkiyet ile mal rejiminden doğan alacak birbirinden ayrıdır.
Evlilikten önce edinilen mal kime ait olur?
Evlilikten önce edinilmiş bir mal kural olarak onu edinen eşin kişisel malıdır; boşanma hâlinde malın mülkiyeti kendiliğinden yarı yarıya paylaşılmaz. Ancak bu sonuç, diğer eşin hiçbir talepte bulunamayacağı anlamına gelmez. Malın kredi borcu evlilik içinde edinilmiş gelirlerle ödenmişse, diğer eş malın alınmasına, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız katkıda bulunmuşsa ya da kişisel maldan elde edilen gelirler söz konusuysa mal rejiminden doğan değer artış payı, denkleştirme veya katılma alacağı gündeme gelebilir. Ayrıca evlilikten önceki mal satılarak yerine başka bir mal alınmışsa para ve ikame ilişkisi belgelerle izlenmelidir. Sonuç; edinim tarihi, ödeme kaynağı, kredi hareketleri ve eşler arasındaki anlaşmaya göre belirlenir.
Evlilik birliği içinde miras kalan mal paylaşılır mı?
Eşlerden birine evlilik devam ederken miras yoluyla kalan para, taşınmaz, şirket payı veya diğer malvarlığı değeri kural olarak o eşin kişisel malıdır; boşanma hâlinde edinilmiş mal gibi yarı yarıya paylaştırılmaz. Miras kalan para kullanılarak başka bir mal alınmışsa, paranın kaynağı banka kayıtları, veraset belgeleri ve ödeme hareketleriyle izlenebildiği ölçüde yeni mal da kişisel malın yerine geçen değer olarak kişisel mal niteliğini koruyabilir. Ancak miras kalan malın kira, faiz ve benzeri gelirleri, eşler başka bir mal rejimi düzenlemesi yapmadıkça edinilmiş mal kabul edilebilir. Ayrıca diğer eşin bu malın alınmasına, borcunun ödenmesine, korunmasına veya değerinin artmasına karşılıksız katkısı varsa değer artış payı ya da başka bir alacak talebi gündeme gelebilir. Mirasın ortak hesaba aktarılması veya başka paralarla karışması kişisel mal niteliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz; fakat kaynağın ve para akışının ispatını güçleştirebilir.
Evlilik sırasında alınan kredi ve diğer borçlardan eş de sorumlu olur mu?
Bir eşin imzaladığı her kredi sözleşmesi diğer eşi otomatik olarak bankaya karşı borçlu yapmaz. Diğer eş müşterek borçlu, kefil veya sözleşme tarafıysa doğrudan sorumluluk doğabilir. Evlilik birliğinin sürekli ihtiyaçları için temsil yetkisi kapsamında yapılan işlemlerde ise kanunun öngördüğü müteselsil sorumluluk gündeme gelebilir. Bankaya karşı borçluluk ile eşler arasındaki mal rejimi hesabı da farklıdır: krediyle alınan malın niteliği, kalan borç, taksitlerin hangi dönemde ve hangi kaynaktan ödendiği tasfiyede ayrıca değerlendirilir. Kişisel tüketim veya gizli borç ile aile ihtiyaçları için üstlenilen borç aynı sonuca bağlanmaz.
Boşanma davası devam ederken ev veya araba satılabilir mi?
Davanın açılması, eşlerin adına kayıtlı bütün mallara otomatik olarak satış yasağı koymaz. Malik eş kural olarak malı üzerinde tasarruf edebilir; ancak aile konutu bakımından diğer eşin açık rızasını arayan özel koruma vardır. Mal kaçırma veya ilerideki alacağı sonuçsuz bırakma tehlikesi somutlaştırılırsa mahkemeden belirli mal üzerine ihtiyati tedbir istenebilir. Tasfiyede, diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan karşılıksız veya kötü niyetli devirlerin değeri hesaba eklenebilir; devrin tarihi, bedeli, alıcının bağlantısı ve para hareketleri önemlidir. Tedbir kararı bulunmadan üçüncü kişiye yapılan satışın geri alınması her durumda mümkün değildir.
Mallar paylaşılmadan boşanma gerçekleşebilir mi?
Evet. Boşanma ile mal rejiminin tasfiyesi birbirinden farklı hukuki konulardır. Mahkeme eşlerin boşanmasına, velayet, nafaka ve tazminat taleplerine karar verebilir; ev, araç, banka hesabı, şirket payı veya katkı alacağına ilişkin mal paylaşımı ise ayrı bir davada daha sonra incelenebilir. Mal rejiminin tasfiyesi davası boşanma davasıyla birlikte veya boşanma devam ederken açılmışsa, tasfiye hakkında karar verilebilmesi için boşanma hükmünün kesinleşmesi beklenir; mahkeme bu kısmı ayırabilir ya da boşanma dosyasını bekletici mesele yapabilir. Bu nedenle malların henüz fiilen bölünmemiş olması boşanma kararının verilmesine veya kesinleşmesine engel değildir. Ancak özellikle anlaşmalı boşanmada protokole yazılan “mal, eşya, ziynet veya başka alacağımız yoktur” gibi genel feragat ve ibra ifadeleri sonradan mal paylaşımı talep edilmesini engelleyebilir. Mal rejimi, katkı, ziynet ve eşya haklarının paylaşılmış mı yoksa saklı mı tutulduğunun protokolde açıkça belirtilmesi gerekir. Ayrıca mal rejiminden doğan talepler zamanaşımına tabi olduğundan boşanma kesinleştikten sonra süresiz beklenmemelidir.
Düğünde takılan altın ve ziynet eşyaları kime aittir?
Ziynet konusunda önce eşler arasındaki açık anlaşmaya, ardından ispatlanabilen yerel örf ve âdete bakılır. Bunlar yoksa eşe özgü ziynet eşyası kural olarak kendisine takılan eşe; her iki cins tarafından kullanılabilen para, altın veya benzeri ekonomik değer ise kime takıldığı ya da verildiği belirlenebiliyorsa o kişiye ait kabul edilebilir. Ortak sandık veya torbaya konulan ve kime verildiği belirlenemeyen değerlerde ortaklık tartışması doğabilir. Ziynetin düğün gideri, ev veya araç için bozdurulması mülkiyeti kendiliğinden değiştirmez; bağış, rıza ve iade edilmemek üzere verildiği iddiasının ispatı önemlidir. Bu alan güncel içtihat ve somut düğün uygulamasına çok bağlı olduğundan fotoğraf, video, takı listesi ve tanıklar birlikte değerlendirilmelidir.
Aldatan eş mal paylaşımından hiç pay alamaz mı?
Hayır. Aldatma, eşin kişisel mallarını veya edinilmiş mallara katılma rejiminden doğan bütün haklarını otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte boşanma kararı özellikle zina veya hayata kast sebebine dayanılarak verilmişse hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun biçimde azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir. Bu istisna genel geçimsizlik gerekçesiyle verilen her boşanmaya kendiliğinden uygulanmaz. Ayrıca kusurun maddi ve manevi tazminata etkisi ile mal rejimi tasfiyesindeki etkisi birbirinden farklıdır.
Evcil hayvan boşanmadan sonra kimde kalır?
Mevzuatta çocuk velayetine benzer bir “evcil hayvan velayeti” kurumu yoktur. Uyuşmazlıkta sahiplenme ve mikroçip kaydı, satın alma veya sahiplendirme belgesi, bakım masrafları, fiilî bakım düzeni ve hayvanın korunması birlikte önem taşır. Anlaşmalı boşanmada hayvanın kimde kalacağı, veteriner ve bakım giderleri ile diğer eşin görüşme düzeni açıkça kararlaştırılabilir. Hayvanın canlı olduğu ve korunması gerektiği gözetilmeli; yalnızca mali değer üzerinden çatışma konusu yapılmamalıdır.
Boşanma kararı duruşmada hemen kesinleşir mi?
Hayır. Gerekçeli kararın yazılması ve tebliği, kanun yolu süresinin geçmesi veya tarafların usulüne uygun biçimde kanun yolundan feragati gerekir. Kesinleşmeden nüfus kaydı değişmez ve yeni evlilik yapılamaz.
Boşanma sürecini altı temel başlıkta değerlendirin
Boşanma yalnızca evlilik bağının sona ermesi değildir. Dava açılmadan önce hukuki sebep, çocukların düzeni, geçici önlemler, mali talepler, malvarlığı ve güvenlik ihtiyaçları ayrı ayrı belirlenmelidir. Bu ayrım, hangi talebin hangi davada ve hangi delille ileri sürüleceğini netleştirir.
Görevli ve yetkili mahkeme
Boşanma davaları aile mahkemesinde; aile mahkemesi bulunmayan yerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Arabuluculuk zorunlu değildir
Boşanma, velayet ve kişisel durum gibi tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği uyuşmazlıklar zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir. Eşler anlaşmalı boşanma koşullarını müzakere edebilir; nihai düzenleme yine hâkim denetiminden geçer.
Boşanma ile mal paylaşımı aynı anda sonuçlanmayabilir
Mal rejiminin tasfiyesi çoğu zaman boşanmanın kesinleşmesini bekleyen ayrı bir davada yürür. Boşanma davasında çocuk, nafaka ve tazminat karara bağlanırken şirket, taşınmaz, araç veya katkı alacağı ayrı teknik incelemeye konu olabilir.
Doğru hukuki sebep, doğru olay ve doğru süre
Anlaşmalı boşanma
Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Protokolde çocukların velayeti ve kişisel ilişki düzeni, çocuk ve eş nafakası, tazminat, yargılama giderleri ile açıklığa kavuşturulmak istenen diğer sonuçlar tereddütsüz yazılmalıdır. Mal rejimi, ziynet ve eşya taleplerinin saklı tutulup tutulmadığı özellikle belirtilmelidir.
Çekişmeli boşanma ve karşı dava
Boşanma sebebi, olaylar, tarih sırası, kusur iddiaları ve deliller dilekçelerde somutlaştırılır. Davalı yalnız savunma yapmakla yetinebileceği gibi kendi boşanma ve feri talepleri için süresinde karşı dava da açabilir. Usul sürelerinin kaçırılması sonradan yeni vakıa veya delil sunmayı güçleştirebilir.
Özel boşanma sebepleri
| Sebep | Temel koşul | Önemli süre/not |
|---|---|---|
| Zina | Evlilik sadakatini ihlal eden cinsel ilişki | Öğrenmeden 6 ay, olaydan 5 yıl; affeden taraf dava açamaz. |
| Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış | Ağır saldırı veya davranış | Öğrenmeden 6 ay, olaydan 5 yıl; af dava hakkını kaldırır. |
| Suç işleme ve haysiyetsiz hayat | Birlikte yaşamanın beklenemez hâle gelmesi | Olayın niteliği ve ortak hayata etkisi ispatlanır. |
| Terk | Ortak yaşamı sona erdirme amacı ve haklı nedenin bulunmaması | Kanuni süre ve hâkim/noter ihtarı şartları teknik olarak kontrol edilir. |
| Akıl hastalığı | Ortak hayatın çekilmezliği ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının sağlık kurulu raporuyla belirlenmesi | Resmî sağlık kurulu raporu gerekir. |
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması
Uygulamadaki en yaygın genel sebeptir. Olaylar ortak hayatın sürdürülmesinin eşlerden beklenemeyeceği ağırlıkta olmalıdır. Salt “anlaşamıyoruz” ifadesi yerine hangi davranışların ne zaman gerçekleştiği ve evliliğe etkisi açıklanır.
Önceki davanın reddinden sonra fiilî ayrılık
Boşanma sebeplerinden biriyle açılan dava reddedilip karar kesinleşir ve ortak hayat yeniden kurulamamışsa, kesinleşmeden başlayarak bir yıl geçmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu süre 14 Kasım 2024’te yürürlüğe giren 7531 sayılı Kanunla üç yıldan bir yıla indirilmiştir.
Dosyanın omurgası kronoloji ve hukuka uygun delildir
Olay kronolojisi
Evlilik, taşınmalar, çocukların doğumu, ayrılık, önemli olaylar, başvurular ve mevcut tedbirler tarih sırasıyla yazılmalıdır. Her olayın yanında onu doğrulayabilecek belge, tanık veya kayıt not edilmelidir.
Temel belgeler
- Kimlik, adres ve iletişim bilgileri; varsa önceki dava ve tedbir kararları
- Gelir, bordro, vergi, kira, kredi ve düzenli gider belgeleri
- Çocukların okul, sağlık, bakım ve özel gereksinim kayıtları
- Tapu, araç, banka, şirket, sigorta ve borç belgeleri
- Mesaj, e-posta, fotoğraf veya dijital kaydın aslı ve bağlamı
Tanık ve dijital delil
Tanığın hangi olayı bizzat gördüğü açıklanmalıdır; duyuma dayalı genel beyanın ispat gücü sınırlıdır. Ekran görüntüsü tek başına göndericiyi, tarihi veya bütünlüğü her zaman kanıtlamaz. Gerekirse asıl cihaz, hesap bilgileri, operatör kayıtları veya bilirkişi incelemesi gündeme gelir.
Malvarlığının korunması
Somut kaçırma veya devretme riski varsa taşınmaz, araç, şirket payı ya da banka varlığı yönünden talep edilecek geçici hukuki koruma; alacağın türüne ve yaklaşık ispata göre belirlenir. Genel ve sınırsız bir “tüm mallara tedbir” talebi yerine risk ve varlık bağlantısı somutlaştırılmalıdır.
Boşanma davası hangi aşamalardan geçer?
Her dosyanın süresi ve ihtiyaç duyduğu deliller farklıdır; ancak çekişmeli bir boşanma davasının temel ilerleyişi aşağıdaki yol haritası üzerinden takip edilebilir.
Davanın açılması ve geçici önlemler
Hâkim dava süresince barınma, geçim, eşlerin mallarının yönetimi ve çocukların bakım ve korunması için gerekli geçici önlemleri kendiliğinden veya talep üzerine alabilir. Geçici velayet, tedbir nafakası, kişisel ilişki ve aile konutuna ilişkin düzenlemeler nihai karar değildir; koşullar değişirse gözden geçirilebilir.
Ön inceleme ve tahkikat
Mahkeme dava şartları ve ilk itirazları inceler, tarafların anlaştığı/anlaşamadığı konuları belirler ve delillerin toplanmasına geçer. Tanıklar dinlenebilir, kurum kayıtları istenebilir, sosyal inceleme veya bilirkişi raporu alınabilir. Her dosyada aynı delil yöntemi uygulanmaz.
Duruşma ve gizlilik
Taraflar çağrıldıkları duruşmaları ve mazeret kurallarını takip etmelidir. Aile hayatının veya çocuğun korunması gerektiriyorsa duruşmanın kapalı yapılması talep edilebilir; karar mahkemeye aittir. Dosyadaki kişisel verilerin sosyal medyada yayımlanması ayrıca hak ihlali doğurabilir.
Ne kadar sürer?
Süre; tebligat, delil sayısı, yabancı kayıtlar, sosyal inceleme, bilirkişi, karşı dava ve kanun yollarına göre değişir. Adalet Bakanlığı 2025 istatistiklerinde boşanma davalarının Türkiye genelindeki ortalama görülme süresini 160 gün olarak açıklamıştır; bu istatistik somut dosya için süre garantisi değildir ve istinaf/temyiz toplam süreyi uzatabilir.
Merkezde ebeveynlerin talebi değil çocuğun üstün yararı vardır
Geçici ve kesin velayet
Dava sürerken çocuğun günlük düzeni için geçici velayet belirlenebilir. Nihai kararda çocuğun bakım sürekliliği, güvenliği, eğitimi, sağlığı, duygusal bağları, ebeveynlerin işbirliği ve koruyucu kapasitesi değerlendirilir. Gelirin yüksek olması tek başına velayeti belirlemez.
Çocuğun görüşü ve sosyal inceleme
Yaşı ve olgunluğu elveriyorsa çocuğun görüşünün uygun koşullarda alınması önemlidir; görüş tek başına sonuç değil, üstün yarar değerlendirmesinin bir unsurudur. Uzmanlar ebeveyn ve çocuklarla görüşebilir, gerekirse yaşam koşullarını inceleyip sosyal inceleme raporu sunabilir.
Kişisel ilişki
Velayet kendisine verilmeyen ebeveynle görüşme; çocuğun okul, sağlık, yaş ve günlük düzenine göre uygulanabilir biçimde kurulur. Ebeveynler arasındaki çatışma çocuğun ilişki hakkını ortadan kaldırmaz. Ancak şiddet, bağımlılık veya kaçırma riski varsa görüşmenin süre, yer, refakat veya teslim koşulları sınırlandırılabilir.
Ortak velayet
Türk Medeni Kanunu boşanma hâlinde velayetin eşlerden birine verilmesini esas düzenleme olarak içerir; içtihat ve uluslararası düzenlemeler çerçevesinde ortak velayet somut olayda mümkün olabilir. Otomatik değildir. Ebeveynlerin iradesi, işbirliği kapasitesi, kararların uygulanabilirliği ve her şeyden önce çocuğun üstün yararı araştırılmalıdır.
İştirak nafakası ve olağanüstü giderler
Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, gücü oranında çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılır. Barınma, beslenme, eğitim, sağlık, ulaşım ve çocuğun özel ihtiyaçları ile tarafların ekonomik koşulları dikkate alınır. Özel okul, tedavi veya yüksek tutarlı olağanüstü giderlerin nasıl paylaşılacağı anlaşmalı protokolde açıkça düzenlenmelidir.
Karar sonradan değişebilir
Velayet ve kişisel ilişki hükümleri değişmez değildir. Yeni koşullar çocuğun yararını etkiliyorsa velayetin değiştirilmesi, kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi veya nafakanın artırılması/azaltılması istenebilir. Ölçüt yine çocuğun güncel üstün yararıdır.
Dava başından karar sonrasına nafaka haritası
“Nafaka” tek bir ödeme türü değildir. Kimin için istendiği, hangi aşamada başladığı, kusurun önem taşıyıp taşımadığı ve ne zaman sona ereceği her nafaka bakımından farklıdır.
Dava süresince barınma ve geçim ihtiyacını karşılamaya yönelik geçici ödemedir. Nihai kusur kararı beklenmeden değerlendirilebilir.
Çocuğun bakım, eğitim, sağlık, barınma ve günlük giderlerine dava devam ederken katılım sağlanması amacıyla belirlenir.
Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eş lehine, diğer eşin mali gücü oranında kararlaştırılabilir.
Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücü oranında katılmasını sağlar.
| Nafaka türü | Kimin yararına? | Ne zaman? | Temel ölçüt |
|---|---|---|---|
| Tedbir nafakası | Eş | Dava açılınca ve dava devam ederken | Geçim ihtiyacı, yaşam koşulları ve ödeme gücü; nihai kusur belirlemesi beklenmez. |
| Tedbir nafakası | Çocuk | Dava açılınca ve dava devam ederken | Çocuğun güncel ihtiyaçları ve ebeveynlerin ekonomik gücü. |
| Yoksulluk nafakası | Boşanan eş | Boşanma hükmü ve kesinleşme sonrasında | Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşme, daha ağır kusurlu olmama ve yükümlünün mali gücü. |
| İştirak nafakası | Çocuk | Boşanma kararından sonra | Çocuğun bakım ve eğitim giderleri ile ebeveynlerin ödeme gücü. |
| Yardım nafakası | Koşulları bulunan ergin çocuk veya kanunda sayılan yakın | Ayrı bir talep veya dava ile | Yardım edilmediğinde yoksulluğa düşme; boşanmanın doğrudan ferisi değildir. |
Çocuk yararına nafaka ve bakım ödemelerinin tamamı
Çocuk için yapılacak ödeme yalnızca boşanma kararındaki iştirak nafakasından ibaret değildir. Evliliğin devamı, ayrı yaşama, boşanma davası, bağımsız nafaka davası, soybağı uyuşmazlığı ve erginlik sonrası eğitim döneminde farklı hukuki dayanaklar uygulanabilir.
Dava başında eş için tedbir nafakası
Türk Medeni Kanunu m.169 uyarınca boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, dava boyunca eşlerin barınması ve geçimi için gerekli geçici önlemleri alır. Tedbir nafakası dava dilekçesinde açıkça istenebilir; gerekli koşullarda hâkim geçici önlemleri kendiliğinden de değerlendirebilir. Bu aşamada boşanmaya kimin daha fazla kusuruyla sebep olduğu kesin olarak belirlenmiş değildir. Bu nedenle tedbir nafakası, yoksulluk nafakasındaki “daha ağır kusurlu olmama” koşuluyla aynı biçimde değerlendirilmez.
Miktar belirlenirken eşlerin düzenli ve düzensiz gelirleri, kira ve barınma giderleri, sağlık ihtiyaçları, yaşam koşulları, ortak çocuklara fiilî bakım ve nafaka yükümlüsünün ödeme gücü incelenir. Tedbir nafakası geçicidir; mahkemenin yeni bir ara kararıyla değiştirilebilir ve kural olarak boşanma hükmünün kesinleşmesine kadar sürer. Boşanma reddedilirse veya dava başka şekilde sona ererse ara kararın hukuki durumu dosyanın sonucuna göre değerlendirilir.
Dava başında çocuk için tedbir nafakası
Ortak çocuğun dava sırasında kimin yanında yaşadığına bakılarak diğer ebeveynin bakım giderlerine katılması için çocuk lehine tedbir nafakası belirlenebilir. Bu nafaka velayeti elinde bulunduran ebeveynin kişisel geliri değil, çocuğun hakkıdır. Yaş, okul, servis, beslenme, sağlık, kira içindeki barınma payı, özel gereksinimler ve ebeveynlerin ekonomik durumları birlikte dikkate alınır.
Dava sırasında çocuk için ödenen tedbir nafakası, boşanma kesinleştiğinde aynı adla devam etmez. Mahkeme nihai kararda çocuk için iştirak nafakasına hükmederse ödeme bu hukuki nitelikle sürer. Tedbir ve iştirak nafakasının başlangıç tarihleri kararın hüküm bölümünden kontrol edilmelidir.
Boşanma sonunda yoksulluk nafakası
Yoksulluk nafakasına karar verilebilmesi için nafaka isteyen eşin boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması ve boşanmaya sebep olan olaylarda diğer eşten daha ağır kusurlu bulunmaması gerekir. Eşit kusurlu veya kusursuz eş de diğer koşullar varsa nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün boşanmada kusurlu olması şart değildir; ödeme gücü bulunmalıdır.
Yoksulluk nafakası talebe bağlıdır. Talebin boşanma dosyasında açıkça ileri sürülmesi en güvenli yöntemdir. Boşanmadan sonra ayrıca istenecekse Türk Medeni Kanunu m.178’deki, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren başlayan bir yıllık zamanaşımı dikkate alınmalıdır. Nafaka toptan veya durumun gereklerine göre dönemsel ödeme biçiminde kararlaştırılabilir.
Boşanma sonunda çocuk için iştirak nafakası
Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, Türk Medeni Kanunu m.182 ve devamı uyarınca çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücü oranında katılır. İştirak nafakasında eşler arasındaki kusur belirleyici değildir; merkezde çocuğun üstün yararı ve ihtiyaçları vardır. Mahkeme çocuğun yaşını, eğitim ve sağlık giderlerini, alışılmış yaşam koşullarını ve her iki ebeveynin ekonomik gücünü değerlendirir.
İştirak nafakası kural olarak çocuk ergin oluncaya kadar devam eder. Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi sürüyorsa ana ve babanın bakım yükümlülüğü, durum ve koşullara göre eğitim sona erinceye kadar devam edebilir; ergin çocuğun talebinin hukuki niteliği ve mevcut kararın kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.
Karardan sonra artırma, azaltma ve kaldırma
Nafaka miktarı karar tarihindeki koşullara göre belirlenir. Çocuğun okul veya sağlık giderlerinin artması, gelir seviyesinin değişmesi, iş kaybı, yeni bakım yükümlülükleri ya da ekonomik koşulların önemli ölçüde farklılaşması hâlinde nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir. Önceki karar, tarafların güncel gelir-gider belgeleri ve değişikliği gösteren kayıtlar birlikte sunulmalıdır.
Mahkeme talep hâlinde gelecek yıllardaki artış yöntemini kararda belirleyebilir. Böyle bir artış hükmü varsa her yıl yeniden dava açılması gerekmeyebilir. Nafaka borçlusu, koşulların değiştiğini düşünerek ödemeyi kendiliğinden azaltamaz veya durduramaz; yeni karar alınana kadar mevcut hüküm uygulanır.
Maddi tazminat
Boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu taraf, kusurlu eşten uygun maddi tazminat isteyebilir. Talep miktarı, kusur, ekonomik koşullar, evliliğin süresi ve ihlal edilen menfaat değerlendirilir.
Manevi tazminat
Boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf uygun manevi tazminat isteyebilir. Her boşanma veya her kusur otomatik olarak manevi tazminat doğurmaz; kişilik hakkına yönelen saldırı ve olayların ağırlığı gösterilmelidir.
Miktar nasıl belirlenir?
Gelir yalnız maaş bordrosundan ibaret değildir. Düzenli kazanç, malvarlığı, kira geliri, yaşam standardı, borçların niteliği, bakım yükümlülükleri ve ihtiyaçlar birlikte incelenebilir. Kasıtlı gelir azaltma veya kayıt dışı yaşam iddiası somut olgularla desteklenmelidir.
Önce rejimi ve kritik tarihleri belirleyin
Hangi mal rejimi uygulanır?
1 Ocak 2002’den sonra kural, edinilmiş mallara katılma rejimidir. Eşler mal rejimi sözleşmesiyle başka bir rejim seçmiş olabilir. 2002 öncesi dönem ile sonraki dönem aynı kurallarla tasfiye edilmez.
Edinilmiş mal ve kişisel mal
| Genellikle edinilmiş mal | Genellikle kişisel mal |
|---|---|
| Çalışma karşılığı kazanç, sosyal güvenlik ödemelerinin ilgili kısmı, edinilmiş mal gelirleri, rejim içinde bedelle alınan varlıklar | Evlilik öncesi varlık, miras, bağış, kişisel kullanıma yarayan eşya, manevi tazminat alacağı ve kişisel mal yerine geçen değer |
Bir malın adı veya kimin hesabında olduğu tek başına sınıflandırma yapmaz. Kaynak, ödeme akışı ve ikame ilişkisi araştırılır.
Mal rejiminin sona erdiği tarih
Boşanma kararı verilmesi hâlinde mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer. Bu tarih ile kararın kesinleşme tarihi aynı değildir. Tasfiye hesabında edinim tarihi, borçlar ve değerleme tarihi ayrı ayrı önem taşır.
Katılma, değer artış payı ve katkı iddiaları
Katılma alacağı edinilmiş malların artık değeri üzerinden doğar. Bir eşin diğer eşe ait malın edinilmesi, iyileştirilmesi veya korunmasına karşılıksız katkısı varsa değer artış payı gündeme gelebilir. 2002 öncesi katkılar ve somut ödeme ilişkileri farklı hukuki nitelik taşıyabilir.
Kredi, borç ve ipotek
Taşınmazın güncel değeri kadar, edinim ve tasfiye tarihindeki kredi borcu, ödemelerin hangi dönemde ve hangi kaynaktan yapıldığı da incelenir. Eşin kişisel borcu ile malın edinilmesine bağlı borç aynı değildir.
Şirket, işletme, emeklilik ve dijital varlıklar
Şirket payının kendisi kişisel mal olsa bile rejim dönemindeki gelirleri veya değer artışının kaynağı tartışılabilir. İşletme kayıtları, sermaye hareketleri, dağıtılmamış kâr, emeklilik ödemeleri, yatırım ve kripto varlıkları uzman incelemesi gerektirebilir.
Ziynet ve ev eşyası
Ziynet alacağı mal rejimi tasfiyesinden farklı bir taleptir. Eşyanın kime bağışlandığı, yerel ve ailevi teamül, takılma amacı, kimde kaldığı ve bozdurulmuşsa rıza/iade anlaşması somut delillerle değerlendirilir. “Düğünde takılan her şey kesin olarak şu eşindir” biçimindeki tek cümlelik kabuller güncel içtihat ayrımlarını yansıtmayabilir.
Aile konutu
Aile konutu üzerindeki mülkiyet hakkı, diğer eşin ve ailenin barınma güvenliğini tamamen ortadan kaldırmaz. Malik eş, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez veya konut üzerindeki hakları sınırlayamaz. Tapuya aile konutu şerhi açıklayıcı ve koruyucu işlev görür; somut işlem ve üçüncü kişinin durumu ayrıca incelenir.
Koruma talebi boşanmanın sonucunu beklemez
Kimler ve hangi şiddet türleri?
Fiziksel şiddetin yanında psikolojik, cinsel ve ekonomik şiddet ile tehdit, hakaret, ısrarlı takip ve iletişim araçlarıyla taciz de koruma ihtiyacı doğurabilir. Başvuru için boşanma davası açılmış olması gerekmez.
Koruyucu tedbirler
Uygun barınma yeri, geçici maddi yardım, danışmanlık, geçici koruma ve çocuklar için kreş desteği gibi tedbirler somut ihtiyaca göre değerlendirilebilir. Koruyucu tedbir için şiddetin uygulandığına ilişkin delil veya belge aranmayacağı kanunda belirtilmiştir.
Önleyici tedbirler
Şiddet tehdidi, hakaret ve aşağılama yasağı; ortak konuttan uzaklaştırma; korunan kişiye, konuta, okula veya işyerine yaklaşmama; iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme; silah teslimi; alkol/uyuşturucu etkisinde yaklaşmama ve uygun tedavi tedbirleri gündeme gelebilir.
Tedbirin ihlali ve delillerin korunması
İhlal hâlinde derhâl kolluğa bildirim yapılmalı; tarih, saat, arama kaydı, mesaj, kamera veya tanık bilgisi korunmalıdır. İhlal, zorlama hapsi sonucunu doğurabilir. Acil risk varsa belge toplamaya çalışmak yerine güvenli yere geçmek ve 112’yi aramak önceliklidir.
Standart protokolün yetmediği dosyalar
Yabancı eş, yurt dışı malı veya yabancı karar
Milletlerarası yetki, uygulanacak hukuk, yurt dışı tebligat ve yabancı kararın tanınması/tenfizi ayrı incelenir. Bazı yabancı boşanma kararları nüfus müdürlüğü nezdinde idari tescil yoluna uygun olabilir; çekişme, çocuk veya mali hükümlerin icrası için mahkeme kararı gerekebilir.
Çocuğun yurt dışına çıkarılması ve yer değişikliği
Velayet kararı pasaport, seyahat, okul ve yerleşim sorunlarının tamamını kendiliğinden çözmez. Diğer ebeveynle kişisel ilişkiyi fiilen engelleyecek taşınma, kaçırma riski veya çocuğun mutad meskeninin değiştirilmesi ulusal ve uluslararası iade süreçlerine yol açabilir.
Soyadı ve bekleme süresi
Boşanan kadın kural olarak evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; menfaati bulunduğunu ve eski eşe zarar vermeyeceğini ispatlarsa hâkim izniyle boşandığı eşin soyadını kullanabilir. Kadın için yeniden evlenmeye ilişkin üç yüz günlük bekleme süresinin kaldırılması koşulları ayrıca değerlendirilir.
Dava sırasında ölüm
Boşanma davası devam ederken eşlerden biri ölürse evlilik ölümle sona erer. Ancak ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam edip sağ kalan eşin kusurunu ispatlarsa sağ kalan eş mirasçılık haklarını kaybedebilir. Bu, boşanmanın ferilerinden farklı özel bir sonuçtur.
Hüküm verilmesi ile dosyanın bitmesi aynı şey değildir
Gerekçeli karar ve istinaf
Hükmün kısa kararı duruşmada açıklanabilir; kanun yolu değerlendirmesi gerekçeli karar üzerinden yapılır. Hukuk yargılamasında istinaf süresi kural olarak gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren iki haftadır. Kararın hangi kısımlarına başvurulduğu önemlidir.
Kesinleşme ve nüfus kaydı
Boşanma hükmü kanun yolu süresi veya incelemesi tamamlanınca kesinleşir ve nüfus kaydına işlenir. Protokoldeki ödeme, teslim, devir ve kişisel ilişki hükümlerinin tarihleri kesinleşmeye bağlanmışsa uygulama takvimi buna göre izlenmelidir.
İcra ve sonradan değişiklik
Nafaka ve para alacakları, tapu/araç devri, eşya teslimi ve çocukla kişisel ilişki hükümleri farklı icra usullerine tabidir. Velayet, kişisel ilişki ve nafaka yeni koşullarda değiştirilebilir; kesinleşmiş mal rejimi veya tazminat hükmü aynı esneklikte değildir.
İlk görüşmeye hazırlanırken
Yanınıza alın
- Bir sayfalık olay kronolojisi ve öncelikleriniz
- Varsa tebligat, dava, soruşturma ve 6284 kararları
- Çocukların güncel yaşam, okul, sağlık ve bakım bilgileri
- Aylık gelir-gider tablosu ile bilinen mal ve borç listesi
- Delillerin asılları; değiştirilmemiş mesaj ve dosya kayıtları
- Güvenlik riski, yaklaşan duruşma veya tebliğ tarihi
Karar vermeden önce yanıtlayın
- Önceliğim güvenlik mi, hızlı boşanma mı, çocuk düzeni mi, mali koruma mı?
- Anlaşma varsa hangi konular gerçekten kapanıyor, hangileri saklı kalıyor?
- Geçici dönemde konut, çocuk ve gider düzeni nasıl işleyecek?
- Malvarlığında devir veya kayıp riski var mı?
- Talep ettiğim düzenleme altı ay sonra da uygulanabilir mi?
Mevzuat ve kurumsal kaynaklar
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu · TBMM6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · Mevzuat Bilgi Sistemi6284 sayılı Kanun · Mevzuat Bilgi Sistemi7531 sayılı Kanun · fiilî ayrılık süresi değişikliğiAnayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi BankasıAdalet İstatistikleri · Adalet BakanlığıSon içerik kontrolü: 17 Temmuz 2026. Mevzuat ve parasal sınırlar zaman içinde değişebileceğinden işlem tarihinde güncel metin ayrıca kontrol edilmelidir.